SANT BARRWG

Yn ôl y gred, ffurf wreiddiol enw Ynys y Barri oedd Ynys Sant Barrwg ac y mae’n cyfeirio at hanes anffodus Sant Barrwg.

Sant Celtaidd o’r 6ed ganrif oedd Sant Barrwg a disgybl Sant Cadoc, a sefydlodd fynachlog Llancarfan, tua 7 milltir i ffwrdd. Mae olion eglwys ymroddedig iddo ar Ynys y Barri, sy’n debygol o fod wedi ei adeiladu ar ddechrau’r 8fed ganrif. Tybiwyd i’r eglwys oroesi, gydag addasiadau, tan yr 17fed ganrif pan orchuddiwyd gan dywod. Yna, yn 1894 a 1895 darganfyddwyd drwy waith cloddio nid yn unig olion yr eglwys, ond hefyd ffynnon sanctaidd a bedd torfol. Paham gladdwyd miloedd o gyrff yma pan ond dau cartref ar y mwyaf fu ar yr ynys? Roedd eglwys Sant Baruc yn gyrchfan i bererinion ac fel ynys sanctaidd, daethpwyd a chyrff yma i’w claddu.

Unwaith y flwyddyn, ar Ddiwrnod Gwledd Sant Barrwg, 27ain o Fedi, cynhelir gwasanaeth yma yn adfeilion y capel hynafol.

Digwyddiadau i ddod

Mae gan Y Barri rhaglen brysur o ddigwyddiadau blynyddol sy’n amrywio o sinema awyr agored, triathlon, Gwyl Fach y Fro a digwyddiadau a arweinir gan artistiaid.